Mizoram a zammi Tuan Kil chimmi bia ah ruah awk ngai a si mi phun 4

The Chinland Post nih Tuan Kil le Dr. Sui Hingz bia an ruah hna nak cu zapi nih kan rel dih ko lai, Tuan Kil a zum deuhmi an um bantuk in Dr. Sui Hingz a zum deuhmi zong um ve a si. Nain, kei ka lung um ngaimi biahalnak pali ka rak langhter.

1. Tuan Kil nih Sui Hingz caah phaisa ting thonghleili midang ka cawi piak hna tiah a chim. Anih hi Hakha ah dawr hmete a tuahmi a si, mirum tiah ruahmi a si lo.

Cozah bank siseh, private siseh, ting 50 cung cawi poah ahcun thil mansung pakhatkhat chiah a hau. Inn licence tal chiah a hau. Tuan Kil nih zei thilri dah a va chiah cawk hnga? Thilri mansung chiah loin maw hi zatzat phaisa a cawi khawh ko hnga? Ruah a phu ngai.

2. Ting 1300 ka cawi piak ah laksawng ting 50 a ka pek, mawtaw ting 380 man aka cawk piak tiah a chim rih. Ting 1300 ah ting 50 cu 4% deng a si. Private a si caah a karh hi kum khat 20% tal a si hnga, Tuan Kil a pekmi he cun 24% bak a dih lai.

Nain, Myanmar ram chung private bank(KBZ, CB le Ayerawaddy etc.) ah 10-13% in phaisa fawi tein cawi khawh a si. Hram a fek cangmi Dr. Sui Hingz bantuk caah cun bank phaisa cawi a fawi tuk.

Culawng hlah, Sui Hingz te unau(Hakha Mann ngeitu Ukte, USA Dallas ah sipuazi ngan tuahtu Shwe Sang) hna hi Laimi lakah a rum bik tiah theihmi an si. Atu lio an dirhmun in anmah nih hizat a karh(24% interest rate) pek in midang phaisa an cawi timi cu zumh a har ngai, No Than Kap bia i hlan ahcun ‘sakhi thingkung kaiter’ he ai lo pahmi a lo.

3. Sui Hingz nih ting thong hleili aka bat a ti ko nain Mizoram ah a zam. Thah ka tih ruang ah a ti kho men, nain Sui Hingz nih hi zat phaisa a bat taktak ahcun a zam duh lai ka ruat lo. Mizoram nakin a him deuhmi Hakha ah a ra hnga i police sin a phuan hnga, a lam kip in hetchet tiah a phaisa ngah than ai zuam hnga.

Sui Hingz cu tampi nih an tih deuh ko lai nain a sual ko ahcun upadi tang ah a ngan deuh hlei lo, upadi ning tein taza cuai khawh a si. Taza cuai timh loin amah Tuan Kil tu Mizoram ah ai thup.

Keimah thah ding ah Sui Hingz nih misual a fial hna a ti, tet-te pakhat hmanh um loin a chimmi a si ko nain tampi nih an zumh. Nain, Laimi nih a lam kip in kan bochanmi kan pa pakhat a si i nupi le fale he khua a sami Sui Hingz nih Tuan Kil thah ding misual a fial duh hna hnga maw? Sakhi thingkung kaiter he ai lo fawn ka ti.

4. Sipuaiz tuahtu tampi nih India ah suitlang an lak i Myanmar ram chung hlawk taktak in an zuar tawn, a miak taktak an ti. Bing tluk in a miak an ti theu. Nain, India ralkap le police nih an tlaih tawn hna. Nai August 2 zong ah khan Mizoram ah sui phortu minung 5 an tlaih hna, Chinmi 4 an i tel. Hika link ah English in rel khawh a si.

Sui Hingz a chimnak ah cun Tuan Kil nih kan phaisa ting thongli a ka cawi lio ah ‘sui ka phorh lai a kan ti’ a ti. Vanchiat ah Tuan Kil sui phorh piaktu minung hna hi India police nih an tlaih hna caah a si hnga maw timi ruah phu ngai a si.

India police nih Tuan Kil a sui an tlaih si ahcun phaisa pia khat hmanh a ngah than kho lai lo, Sui Hingz a cawimi zong a cham kho lai lo. A miak tampi hmuh duh ah black market an hman a si, tlaih an ton sual ahcun nunnak tiang sungh khawh a si.

‘Sui ka phorh lai’ a ti caah Dr. Sui Hingz nih black market a si, upadi he ai kalh timi a theih cang lai. Nain, a phaisa ting thongli a pek ngam ko. A pek lio ah a phaisa cu tihnung tukmi ti le mei kar ah ka chiah timi cu a theih tuk ding a si.