Dr. Ngun Cung Lian: ‘Dr. Sasa le keimah hi Laimi kan si lo…na til i hmet law holh zeizat na thiam i hal tuah’

“Siang Bawi (Hakha Laiholh Vengtu, Lairam, fb) ngei tu sin ah ca lehnak”

Mizei na si zong na facebook profile ah na tar lo caah, kawl phungthluk bia ning te in kan chimh ah cun “Hni tang in kut tum sumh hnawk” (Pasoe auh kah leh tee piah” mipa na si ko. Na tial mi ah fact um lo, evidence um lo, na ruahnak in na tial lawng si lo in, Dr. Sasa le kamin na hmang pin ah hmanthlak hna na tar tik ah, kan leh mi a si. Asinain, na tial mi kong ah mi cheu nih ruah sualnak le aherh lo mi thil hna a chuah lai ka duh lo caah, mah ca hi ka tial mi a si.

1. Dr. Sa Sa le Keimah hi Laimi kan si lo. Zei miphun kan si timi cu, kan mah nawl a si i, zei chuah keh kan si ti mi zong kan mah nawl a si. Nangmah le na nupi nih nan hrin mi fa zong kan si fawn lo. Dr. Sa Sa Laiholh a thiam lo ruang ah “a chup pah” na ti ah cun, holh pa zei zat dah na thiam timi na til i hmeh law i hal tuah? Dr. Sa Sa hi a tlawm bik ah holh pa 5 a thiam mi a si. English athiam. Armenian a thiam. Kawl a thiam. Mizo a thiam. A chuahpi holh a si mi Mara holh a thiam. Keimah zong holh 7 hrong ka holh kho, ka rel kho, ka tial kho. Na thiam mi holh pawl he bia i ruah ta u sih.

2. Paletwa Peng Tan Dong khua i, Police. Lt. Salai Bie Va hi na theih mi a si lai lo. Na in, keimah lei kap in ka cousin a si. Lailenpi ah Tang 2 in tang 7 tiang siang inn kan rak kai timi a si. Dr. Sa Sa cu kan mah nak i, ngak chia deuh a si. Police. Lt. Salai Bie Va hi Mara a si lawng si lo, khuakhat fa, thisa a pehtlaih mi kan si timi rak theih.

3. Dr. Sa Sa nih ICRC ah hi kong hi Pol. Lt. Salai Bie Va ca lawng ah a chimh ti mi kong ah na lih le hrokhrol in na ruahnak sawh sawh na tial mi a si. (ICRC ti mi longform hna tal hi na theih hnga maw timi a ka ruah ter ngai.) Thil si ning taktak cu hi tin a si. 2019 February 23 ni ah Korean kan hawi nu pakhat nih Korean National University i, Orchestra Band pakhat a rak hruai hna i, Mara Evangelical Church – Yangon Branch ah Pathian hla in Orchestra Concert an tuah. Cu lio ah ruah lo pin in, Dr. Sa Sa he kan i ton. Kan pahnih biak kan i ruah mi cu mah pawl hi a si.

3. (a) Dr. Sa Sa nih “Salai Bie Va le Khuabuaipa an tlaihnak kong ah Yangon ICRC ka ton hna. An hruaitunih a ka leh mi cu, Chin State ah ICRC Sub-Office kan ngeih lo caah, Paletwa thil cang mi hi direct in kan i tel kho lo. Rakhine ram lawng ah ICRC sub-office kan ngei i, Paletwa cu Chin State um a si caah, an mah (immediate families) an nupi le an fa le le chung khar hna sin ah bawmhhalnak ca an rak tial a herh. Cu lawng ah Chin State, Paletwa thil si mi kan in bawmh khonak lam a um tiah” a ka ti.

3. (b) Keimah nih ka ruahnak ka chimh mi cu “Paletwa lei ah an chung le he pehtlaihnak tuah awk le, a herh mi ca pawl kha nangmah nih tuan vo lak ko law ka duh. Keimah lei kap in Union, State le adang Non-state Actors Upa hna sin in tlangtlaknak “Intervention” a um i, num le him in an chuah khonak lam ka kawl lai tiah” ka leh ve. Kan pahnih kan lung a tling i, rian i phawt a si.

4. Na theih awk pakhat cu, Police. Lt. Salai Bie Va an tlaih ti thawng hi an tlaih hnu Sumilam (6) ah thawng a ka thanh hma sa tu hi, Hlanlio Kawlram Palik Bawibik a si. “Salai Bie Va” tiah thawng a theih caah a theih le cang ka in, phone a rak ka chawnh i, “Than Daung Politice Station ah Palik bawi a tuan mi pa (Salai Bie Va) hi nan chung khar a si maw” tiah a ka hal. “A si ko, zei dah a cang tiah ka hal tik ah thil si ning a ka chimh.” Cu hnu ah Atulio Kawlram Palik lutlai siseh, Rakhine State Palik Lutlai Police. Col. Kyi Linn (Hlan lio Chin State Palek Bawibik) a rak tuan tu si seh a chawnh hna. Rakhine State upa pawl a chawnh hna i, phone in a rak ka chawnh than..” Tha pek nak le, a that biknak in kan i zuam lai tiah a rak ka chimh.

5. Hlanlio i, Chin State Minister hlun a si mi Pu Issac Khin ka chawnh. Zei caah tiah, Palehwah peng mi nung a si pin ah, Pol. Lt. Salai Bie Vah hi Palehwah peng khual a tlawn poh ah a zulh tu a si. Ex-Minister Pu Issac Khin nih a hawi le Bawi pawl sin in nun le him te in an rak chuah honak caah fakpi ai zuamnak kong a ka chimh ve. Keimah le Dr. Sa Sa lei nih kan i zuamnak le timh tuah mi pawl ka chimh ve.

6. Hi bantuk in thihnak le nunnak karlakah an um lio ah, zei tin dah nun le dam te in an chung khar sin ah an kir kholai timi hi tih a nung ngai mi kong a si. Atlaih tu hna zong an lung kan fak ter deuh le, an tlaih mi pawl thah a fawi tuk. Atlaih tu hna lung thin ah theih thiamnak kan ngeih ter kho ah thihnak in zong an luat kho. Cu caah, zapi sin ah bia kan chimh lo i, lamkaltu tampi kan kawl i, phun kakip in kan i zuam lio mi a si.

Kan lung cu a dongh ko nain, Pathian sin tu ah thla kan cam. Hi ban tuk in chung khar lungrei thei ngai in kan um i, kan van a sang lio ah, Tribal lungput e, Marapa ca lawng ah rian an tuan e, ti ban tuk le zoh dawt cat lo ngai in, kan hmangthlak hna Acozah lei nih an duh lo mi bu pawl he komh in, na face book hna ah na tar mi hi cu “Kan miphun caah siseh, lungrei theinak a tong mi hna caah si seh, Virus le Worms chiahru taktak” pakhat cu na tling ve bak.

Ngun Cung Lian
Camp – Yangon